بعد چهارم از دیدگاه ملاصدرا

جایی این مطلب را دیدم. به نظرم بسیار جالب رسید:‏
‏« زمان یک چیز زائد بر شى ء نیست .عبارتى از مرحوم صدرالمتألهین [وجود دارد] که از کلمات‏ ‏خیلى بزرگ آن مرحوم در سیصد و پنجاه سال پیش است. ایشان معاصر دکارت‏ ‏بوده اما با دکارت ارتباط نداشته است. یک فیلسوف شرقى که در کهک قم‏ ‏حدود سیصد سال پیش اسفار مى‎نوشته می گوید:
‏ ‏اجسام عالم ماده دو بعد دارند: بعد مکانى و بعد زمانى. بعد مکانى، طول و‏ ‏عرض و عمقى است که اجسام دارند [که به قول امروزی ها همان فضای 3 بعدی است]، هر موجود مادى طول و عرض و عمق دارد،‏ ‏آن وقت ایشان زمان را بعد جسم و ذاتى جسم مى‎داند، ما جزء ذاتمان است که در‏ ‏این زمان باشیم ; یعنى اگر من هزار سال پیش بودم دیگر من نبودم . ایشان‏ ‏به این شکل تعبیر مى‎کند که "فللجسم امتدادان" یعنى جسم دو امتداد دارد: امتداد‏ ‏مکانى و امتداد زمانى ; و مرادش از امتداد همان "بعد" است . بنابراین هر موجودى‏ ‏با حفظ تمام خصوصیات مادى و دو بعد مکانى و زمانى مخصوص به خود مورد‏ ‏علم و اراده حق تعالى مى باشد، و اگر ابعاد زمانى و مادى آن گرفته شود چیز دیگر‏ ‏خواهد شد.»

مساله ی زمان موضوع بسیار مهمی است که نه تنها انیشتین بلکه فلاسفه ی پش از او به آن پرداخته اند. اما حرف ملاصدرا بسیار مهمتر است او زمان را جزء خصوصیات جسم می داند نه مختصات جسم...

/ 0 نظر / 45 بازدید