رازداری عارفان

حافظ چو نافه‌ی سر زلفش به دست توست

دم در کش ار نه باد صبا را خبر شود!

اشعار و نوشته‌های عارفان سرشار از رمز و راز است. زبان استعاری و سمبلیکی که سنایی وارد ادبیات عرفانی ایران زمین کرد به همت عطار نیشابوری کامل شد و در اشعار خواجه‌ی شیراز به کمال رسید. خال و خط و شراب و شمع و میخانه  ... که از واژگان مشترک زبان عارفان هستند هر کدام استعاره برای مفهومی متفاوت با معنای ظاهری آن هستند. از یک طرف فرق شعر و نظم در نگاه خیال انگیز شاعر است که همه چیز را متفاوت و از دریچه‌ای دیگر می‌بیند. از طرف دیگر در نگاه عارف جهان بوستان تجلی خداست و هرچیز در قوس کمال خویش به او می‌پیوندد. حال اگر یک نفر هم عارف باشد و هم شاعر چه می‌شود؟

 اگرچه دلایل محکمی دارم اما قصد ندارم وارد این دعوای بی‌ثمر بشوم که حافظ زمینی بوده یا آسمانی؟ اما دوستانی که می‌خواهند درباره‌ی زبان عارفان و مفهوم عرفانی شراب و خال و خط و .... بیشتر بدانند می‌توانند به کتاب ارزشمند گلشن راز سروده‌ی شیخ محمود شبستری مراجعه کنند که از قضا سی سال قبل از حافظ به دنیا آمده و در همان حال و هوا می‌زیسته و در زمان خودش نابغه‌ای بوده.

عجالتا بیت بالا می‌گوید: حالا که عنایتی شامل حالت شده و به جایی رسیده‌ای سکوت کن و مراقب باش که این گنجینه را از دست ندهی... هر سخنی را نباید هرجا گفت. هر حرفی را نباید برای هر کس زد. مشابه این مضمون فراوان دارد:

پیر میخانه چه خوش گفت به دردی‌کش خویش
که مگو حال دل سوخته با خامی چند

می‌خواست گل که دم زند از رنگ و بوی دوست
از غیرت صبا نفسش در دهان گرفت

/ 11 نظر / 85 بازدید
نمایش نظرات قبلی
مجتبي.م

تازه های ادبی به روز شد. مطلبتون هم مفيد بود يا علی

مهدی

محتسب داند که حافظ عاشق است *** واصف ملک سليمان نيز هم. بحث در اين مورد که عشق حافظ زمينی بود يا آسماني کار بيهوده ای است. اصولاْ در عشق عارفانه ايرانی مجاز راهی ندارد خواه معشوق زمينی باشد خواه آسمانی. دلم رميده لولی وشيست شورانگيز *** دروغ وعده و قتال وضع و رنگ آميز فدای پيرهن چاک ماهرويان بود *** هزار جامه تقوی و خرقه پرهيز. راستی شايد برای سپتامبر امسال ما هم کانادايی شديم ولی در مک مستر. خيلی مشتاقم بعد از سالها شما رو زيارت کنم. يا علی!

بهشت دل- جواب

به اينها که فرموديد اگر رندی حافظ را هم اضافه کنيد اندکی از درجه‌ی پيچيدگی اين بحث روشن می‌شود... ضمنا فاصله‌ی مک مستر تا واترلو مثل فاصله‌ی دل تا زبان است. قدمتان روی چشم!

جام

سلام . از اینکه لطف کردینو بهم سر زدین خیلی ممنونم . خیلی خوشحال شدم . منتظر حضور بعدی شما هستم . مطالب خیلی جالبی می نویسید . با آرزوی موفقیت

فرناز

سلام شما هم مثل من شعر هاي سنتي رو ترجيح مي دين

salman

سلام. خوبید؟ جاتون اینجا خیلی خالیه.... اينو ببينيد http://mehr.sharif.edu/~sharifdaily (شماره ۲۵۷)

mahyar

جالبه با شاملو رابطت چطوره؟ اون حافظ قرن معاصره

72tar

سلام . پيروز باشين . يا حق

صنم

موافقم که نباید سر عشق فاش شه اما تنهایی دردناکه مونس وهمدم نیااازه من با روووح بی تابم روان بیمارم ودل ....چه کنم؟//؟ هزار جهد بکردم که سر عشق بپوشم نبود بر سر اتش میسرم که نجوشم