بهشت دل

من می نویسم به امید اینکه روزی عابر ناشناسی از این کوچه بگذرد و احساس کند پاسخ سوالش را یافته یا لااقل در این کره ی خاکی یکی هست که مثل او فکر می کند

اندر حکایت چای خوردن مادر
ساعت ۳:٥۳ ‎ب.ظ روز ۱٤ آذر ۱۳۸٥  کلمات کلیدی: مادر ، برگزیده ها

مادرم عادت دارد چایی را توی نعلبکی بخورد. دلم خیلی برای چایی خوردنش تنگ شده. همیشه قند را گوشه‌ی لپش می‌گذارد و نصف استکان را توی نعلبکی خالی می‌کند. نعلبکی را  لبریز می‌کند و نمی‌دانم چرا کج دستش می‌گیرد. کافیست یک جوک تعریف کنی تا نصف چایی را روی دامنش بریزد و در حالیکه چشمهایش از خنده خیس شده نفرینت کند و داد بزند که سوختم! البته چند سالیست که بیشتر چایی‌اش را با خرما می‌خورد. مرحوم پدرم دیابت داشت و چایی‌اش را با توت می‌خورد. یک قندان فلزی داشت که خودش ساخته بود. توتهایش را  توی آن می‌ریخت که البته از دستبرد من و خواهرم در امان نمی‌ماند.

مادرم به زور به آدم چایی می‌دهد. هر وقت یک فلاسک چای دم کند تا همه‌ی آن را به خورد ما ندهد دست از سر ما بر نمی‌دارد. یک بار یک فلاسک کوچک برایش خریدم و همه‌ی خانواده را نجات دادم تا اینکه برادرم از انگلیس یک فلاسک دو لیتری برایش آورد٬ مادرم بال درآورده بود!

خودش هم تا بعد از هر غذا دو تا چایی نخورد از سر جایش بلند نمی‌شود. یک استکان مخصوص هم دارد که میزان چای خوردنش را با آن می‌سنجد و مثلا اگر جایی چای را در استکان کوچکتری بیاورند باید سه تا استکان بخورد.

یک بار با هم رفته بودیم زیارت. جای شما خالی٬ خدا قسمتتان کند٬ رفته بودیم نجف. موقع غذا خوردن زنها و مردها پشت میزهای جداگانه می‌نشستند. بعد از غذا یک دور چایی می‌آوردند. چای عربها غلیظ تر از چای ایرانی هاست به قول شیرازیها سنگین تر است. با خودم گفتم بالاخره شاید از برکت امیرالمومنین عادت دوتا چایی خوردن از سر مادر بپرد. یک بار دیدم همه‌ی زنها رفته اند اما مادرم هنوز نشسته. بعد دیدم جوان عربی که پیشخدمت خانمها بود یک سینی دستش گرفته که توی آن یک استکان چای بود. استکان را توی نعلبکی گذاشته بود و بغلش هم  یک بشقاب خرما. صاف گذاشت جلوی مادرم! نفهمیدم مادر٬ کی عربی یاد گرفته بود که ما خبر نداشتیم! برادر برزگتر آن جوان به اسم فاضل پیشخدمت ما بود. من و این  فاضل داستان جالبی داریم که شاید یک روز بنویسم. خدا می‌داند چقدر دلم می‌خواهد یک بار دیگر او را ببینم.

چای

مادر بنده به جدّ معتقد هستند که چای را باید در استکان بلور خورد که شفاف است و آدم می‌تواند داخلش را  ببیند. ایشان خوردن چای در فنجان چینی و استکانهای دودی را نشانه‌ی نفوذ مدرنیسم و فرهنگ منحط غرب و به فرموده‌ی خودشان قرتی بازی می‌دانند. اگر مهمان داشته باشیم مادرم توی لیوان لرکروک فرانسوی چای می‌ریزد. قدیم قدیم ها توی استکان بادریق چایی می‌ریخت اما من و خواهرم اینقدر مسخره بازی درآوردیم و در قالب نافرمانی مدنی این استکان ها را شکستیم که منصرف شد. فقط وقتی پدربزرگ به خانه‌ی ما می‌آمد برایش توی استکان بادریق چای می‌ریخت. من از مرحوم پدربزرگم یک میلیون خاطره دارم و تا حالا  فقط دویست سیصد هزارتایش را برای دوستان نزدیکم تعریف کرده‌ام. امیدوارم خدا یک دویست سیصد سال دیگر به من عمر بدهد تا مابقی‌اش را هم بگویم. بزرگا مردا که این پدربزرگم بود! پدربزرگم گاهی ترانه ی بانمکی در دستگاه شور می خواند که می گفت: چای و دارچین تازه دم کردم/ واسه آقای حاجی دم کردم ... ضمنا چایی را با هل هم دم می کنند. بوی هل قدری تند است و ممکن است برای همه خوشایند نباشد. همسر کشمیری یکی از استادهایم نوعی نوشیدنی گرم با هل درست می‌کند که شبیه چای است و ظاهرا بین عربها هم مرسوم است به ویژه در مهمانی ها و اعیاد.

 

وقتی مهمانی می‌آمد که مادرم با آنها رودرواسی داشت٬ چای و زعفران دم می‌کرد. آن هم نه هر زعفرانی: زعفران قرمز دستچین شده ی صابونات (استهبان). به قائناتی ها بر نخورد اما زعفران صابونات یک چیز دیگری است. من هم این سنت حسنه را حفظ کرده‌ام و به کانادا صادر کرده‌ام. البته قندهای اینجا تا توی دهن می‌گذاری آب می‌شوند و لذت چای خوردن را از آدم دریغ می‌کنند. اینجا در عوض دویست مدل چای کیسه‌ای دارند. بهتربنشان به سلیقه‌ی من چای با طعم گلابی است و بعد هلو و بعد لیمو و با دو رقم معنی دار فاصله٬ چای و دارچین.

 جهرم که می‌رفتیم برایمان چای و تارونه tarooneh دم می‌کردند. تارونه قسمتی از درخت نخل است که هر بهار می‌روید و بسیار معطر است. مردانی که به آنها مُهر (mohar) می گویند با طنابهای حلقه شکلی از درخت نخل بالا می روند و تارونه های اضافی را می چینند . 

اما چای با عطر بهارنارنج طعم دیگری دارد خاصه در شیراز   که برکند دل مرد مسافر از وطنش!